Anlaşmadan tapuya: satış sözleşmesi, sicil ve ipotek kontrolü, mülkiyet devri, tescil ve vergi tarafı. Tekne alırken hukuki süreç adım adım.
Tekne almanın zor kısmı tekneyi bulmak değildir. Doğru tekneyi bulduktan sonra başlayan devir, tescil ve vergi süreci, alıcıların en çok hata yaptığı yerdir — ve buradaki bir hata, sörveyde bulunmayan bir kusurdan çok daha pahalıya patlar. Bu rehber, anlaşmadan mülkiyetin gerçekten size geçtiği ana kadar olan hukuki tarafı anlatır.
Teknenin fiziksel kontrolü ayrı bir konu; onun için ikinci el tekne alırken nelere dikkat edilmeli rehberimize bakın. Burada kağıt tarafındayız.
Önce şu soruyu cevaplayın: tekne hangi sicilde?
Türkiye'de tekneler tek bir yerde kayıtlı değildir. Satın alacağınız teknenin Bağlama Kütüğü'nde mi, Milli Gemi Sicili'nde mi kayıtlı olduğu, yoksa yabancı bayraklı mı olduğu, devir sürecinin tamamını belirler. Kayıt yeri farklı olan iki tekne için aynı satış adımlarını uygulayamazsınız.
Milli Gemi Sicili'ne kayıtlı bir teknede mülkiyet ve varsa ipotek sicilden görülebilir — bu alıcı için büyük avantajdır. Bağlama Kütüğü kaydı ise ruhsatname düzeyindedir. Yabancı bayraklı bir tekne alıyorsanız, devir o bayrağın sicil kurallarına tabidir. Hangi durumda olduğunuzu ilk günde netleştirin.
Sicil ve ipotek kontrolü: atlanmaması gereken adım
Teknenin üzerinde ipotek, haciz veya rehin olup olmadığını satıcının beyanına güvenerek değil, sicil kaydından teyit ettirin. Ödemeyi yaptıktan sonra ortaya çıkan bir ipotek, teknenin sizin elinizdeyken icraya konu olması demektir.
Kontrol edilecekler:
- Sicil kaydındaki malik ile satıcının aynı kişi/şirket olması
- Tekne üzerinde ipotek, haciz veya takyidat bulunup bulunmadığı
- Satıcı şirketse imza yetkisinin geçerli olması
- Vekaletle satış yapılıyorsa vekaletin kapsamı ve tarihi
- Teknenin ithalat ve gümrük geçmişinin temiz olması
Satış sözleşmesi neyi içermeli?
Sözlü mutabakat ve kapora, tekne alımında yeterli değildir. Yazılı sözleşme en az şunları içermelidir: satış bedeli ve para birimi, ödeme takvimi, teknenin envanteri (hangi ekipman dahil, hangisi değil), teslim yeri ve tarihi, sörvey sonucuna bağlı cayma koşulu, masrafların taraflar arasında paylaşımı ve devrin hangi anda tamamlanmış sayılacağı.
Envanter listesi özellikle önemlidir. Tender, dıştan takma motor, elektronik cihazlar, yelken takımı, ek jeneratör — bunların hangisinin fiyata dahil olduğu yazılı değilse, teslimde eksik çıkması sık yaşanan bir anlaşmazlıktır.
Ödeme güvenliği
Kaporayı ve bakiyeyi doğrudan satıcıya, devir tamamlanmadan aktarmayın. Ödemeyi devir adımlarına bağlayın: sörvey olumlu → kapora, sicilde devir → bakiye. Uluslararası alımlarda emanet (escrow) veya avukat hesabı kullanmak, tarafların ikisini de korur.
Mülkiyet devri ve yeni tescil
Devir, teknenin bulunduğu sicile göre değişir. Milli Gemi Sicili'ne kayıtlı teknelerde devir sicil müdürlüğünde işlenir; Bağlama Kütüğü kaydında ise liman başkanlığı nezdinde ruhsatname yenilenir. Yabancı bayraktan Türk siciline geçiyorsanız, önce eski sicilden terkin belgesi alınması gerekir — bu genellikle sürecin en yavaş adımıdır ve satış takviminizi buna göre kurmalısınız.
Tescil tarafının tamamını — hangi sicilin size uyduğu dahil — yat kayıt ve tescil işlemleri hizmetimizle yürütüyoruz.
Vergi tarafı
Verginin nasıl işleyeceği tek bir kurala bağlı değildir: teknenin bayrağı, satıcının gerçek kişi mi tüzel kişi mi olduğu, teknenin ticari mi özel mi kullanılacağı ve teslimin nerede yapıldığı sonucu değiştirir. İkinci el bir teknede durum, sıfır bir teknedekinden farklıdır.
Bu, tahminle ilerlenecek bir alan değil. İşlemi baştan doğru kurgulamak, sonradan düzeltmeye çalışmaktan çok daha ucuzdur; gerektiğinde mali müşavir ve gümrük müşaviriyle birlikte çalışıyoruz.
Satın aldıktan sonra: ilk 30 gün
Devir bittiğinde iş bitmiş olmaz. İlk ay içinde halledilmesi gerekenler:
- Bağlama sözleşmesinin devri veya yeni marina anlaşması
- Yabancı bayraklı kalacaksa Transitlog işlemleri
- Mürettebat çalışacaksa sözleşme ve SGK kaydı
- Bakım geçmişine göre ilk servis planının kurulması
Alım sonrası yıllık bütçenin nasıl şekilleneceğini Türkiye'de tekne sahibi olmanın yıllık maliyeti rehberimizde ayrıntılı anlattık.
Süreci tek elden yürütmek
Yacht Assist olarak alım sürecinin tamamında alıcının yanındayız: sicil ve ipotek kontrolü, sözleşme hazırlığı, sörvey koordinasyonu, devir ve tescil, bağlama. Satılık teknelerimize göz atın veya aklınızdaki tekneyle bize ulaşın — evrak tarafında nerede durduğunuzu ilk görüşmede söyleyelim.
Sık Sorulan Sorular
Tekne alırken önce ne yapmalıyım: sörvey mi, sözleşme mi?
Önce sörvey sonucuna bağlı cayma koşulu içeren bir ön sözleşme yapın, sonra sörveyi yaptırın. Böylece hem tekne rezerve edilir hem de sörveyden çıkacak kusurlar karşısında geri adım atma veya fiyat pazarlığı hakkınız korunur.
Teknenin üzerinde ipotek olup olmadığını nasıl öğrenirim?
Satıcının beyanına değil sicil kaydına bakın. Milli Gemi Sicili'ne kayıtlı teknelerde ipotek, haciz ve takyidatlar sicilden görülebilir. Bu kontrolü ödeme yapmadan önce mutlaka yaptırın.
Satış sözleşmesinde en çok atlanan madde hangisi?
Envanter listesi. Tender, dıştan takma motor, elektronik cihazlar ve yelken takımı gibi kalemlerin hangisinin fiyata dahil olduğu yazılı değilse, teslimde eksik çıkması çok sık yaşanır.
Yabancı bayraklı bir tekneyi Türk bayrağına geçirebilir miyim?
Evet, ancak önce eski sicilden terkin belgesi alınması gerekir ve bu genellikle sürecin en yavaş adımıdır. Ayrıca Türk bayrağında mülkiyet koşulları vardır; hangi sicilin size uyduğunu baştan belirlemek gerekir.
Devir ne kadar sürer?
Sicil kaydı temiz ve belgeler hazırsa yurt içi devir hızlı ilerler. Süreyi belirleyen genellikle yurt dışından gelecek terkin belgesi veya eksik evraktır. Hangi belgenin darboğaz olacağını en baştan tespit ediyoruz.
Ödemeyi ne zaman yapmalıyım?
Ödemeyi devir adımlarına bağlayın: sörvey olumlu sonuçlandığında kapora, sicilde devir işlendiğinde bakiye. Uluslararası alımlarda emanet hesabı kullanmak iki tarafı da korur.
Tekne alımında vergi nasıl hesaplanır?
Tek bir kural yoktur; teknenin bayrağı, satıcının gerçek veya tüzel kişi olması, kullanım şekli ve teslim yeri sonucu değiştirir. İşlemi baştan doğru kurgulamak sonradan düzeltmekten çok daha ucuzdur; gerektiğinde mali ve gümrük müşaviriyle birlikte çalışıyoruz.
Satın aldıktan sonra ilk olarak ne yapmalıyım?
Bağlama sözleşmesini devralın veya yenisini yapın, yabancı bayrakta kalacaksa Transitlog işlemlerini başlatın ve bakım geçmişine göre ilk servis planını kurun.